Spotkanie zespołu. Ktoś rzuca żart, wszyscy się śmieją, a Ty myślisz: „No tak, znowu nikt nie zauważył, że to ja zrobiłem tę robotę”. Dwa dni później dowiadujesz się od koleżanki, że wszyscy uważają Cię za osobę, która „zawsze jest zajęta i nie ma dla nikogo czasu”. Skąd taki obraz? Przecież nigdy tak o sobie nie myślałeś.

Różnica między tym, jak widzisz siebie, a tym, jak widzą Cię inni, to codzienność każdego z nas. Moja też. 🙂 Właśnie z takimi różnicami pracuje trening interpersonalny. Poniżej wyjaśniam, czym jest, skąd się wziął, jak działa i czy da się go przeprowadzić online.

Czym jest trening interpersonalny?

Mówiąc najprościej: to forma szkolenia, w której ćwiczysz kontakt z ludźmi tu i teraz, w grupie. Zamiast słuchać wykładu o komunikacji, rozmawiasz, obserwujesz, jak działasz w relacji, i słyszysz od innych, jak to wygląda z ich strony. Trochę jak lustro. Tyle że takie, które potrafi odpowiedzieć.

Pracujesz więc na żywym materiale: własnych reakcjach, sposobie mówienia, słuchania, reagowania na krytykę. To różni go od zwykłych szkoleń z komunikacji, gdzie często omawia się ogólne zasady. W treningu interpersonalnym ważna jest również Twoja obecność w grupie i to, co się w niej dzieje.

Do umiejętności interpersonalnych zalicza się między innymi:

• słuchanie i parafrazowanie, czyli sprawdzanie, czy dobrze zrozumiałeś,
• jasne wyrażanie myśli i uczuć,
• przyjmowanie i dawanie informacji zwrotnej,
• rozpoznawanie sygnałów niewerbalnych i własnych reakcji emocjonalnych,
• wchodzenie w relacje i budowanie zaufania,
• stawianie granic oraz radzenie sobie z konfliktem.

Skąd się wziął trening interpersonalny?

Historia jest ciekawa. W 1946 roku w Stanach Zjednoczonych grupa badaczy współpracujących z psychologiem Kurtem Lewinem prowadziła warsztat dla liderów społeczności lokalnych. Wieczorami badacze omawiali swoje obserwacje z dnia, a uczestnicy poprosili, żeby mogli przy tym być. Okazało się, że słuchanie, jak inni opisują ich zachowania, to najcenniejsza część całego warsztatu.

Z tego odkrycia narodziły się tak zwane grupy treningowe (T-grupy), czyli pierwowzór wielu późniejszych form pracy interpersonalnej. Pomysł pozostał ten sam: uczysz się o sobie z informacji zwrotnej od ludzi, którzy Cię widzą w działaniu.

Jak działa okno Johari w praktyce?

Wyobraź sobie czteropolowe okno. Na początku znajomości pole otwarte jest małe, bo mało o sobie wiecie. Gdy się poznajecie, rośnie. Im więcej mówisz o sobie (otwierasz pole ukryte) i im więcej słyszysz od innych (zmniejszasz pole ślepe), tym większe pole otwarte i tym łatwiej Ci się z ludźmi współpracuje.

Trening interpersonalny działa właśnie na tych dwóch kierunkach. Uczysz się lepiej dzielić tym, co masz w środku, i lepiej przyjmować informacje o tym, jak działasz na zewnątrz.

Jak wygląda trening interpersonalny online?

Wielu osobom wydaje się, że bez wspólnej sali nic z tego nie wyjdzie. A jednak większość pracy interpersonalnej opiera się na rozmowie, a rozmowę da się prowadzić przez ekran. U nas spotkania trwają zwykle 2-4 godziny i odbywają się w różne dni, żeby między nimi był czas na próby w prawdziwych rozmowach. Typowy przebieg wygląda mniej więcej tak:

1. Ustalenie zasad. Co się mówi w grupie, zostaje w grupie. Każdy decyduje, ile o sobie powie.
2. Ćwiczenie w parach lub trójkach. Rozmowy w osobnych „pokojach” wideokonferencji, na przykład: opowiedz o sytuacji, w której trudno Ci prosić o pomoc, a druga osoba parafrazuje.
3. Obserwacja i informacja zwrotna. Trzecia osoba mówi, co zauważyła: jak brzmiał głos, kiedy przerwano wypowiedź, co pomogło.
4. Omówienie w całej grupie. Co zadziałało, co zaskoczyło, co chcesz wypróbować.
5. Zadanie na kolejny tydzień. Jedna mała zmiana do wprowadzenia w prawdziwych rozmowach.

Czy trening interpersonalny online jest równie skuteczny?

Z moich obserwacji wynika, że ma swoje mocne i słabsze strony. Mocne: niższy próg wejścia, szczególnie dla osób, które na sali zamykają się w sobie. Łatwiej coś powiedzieć, gdy jesteś u siebie w domu. Słabsze: mniej spontanicznych rozmów w przerwach i mniej sygnałów z ciała. Dobry prowadzący rekompensuje to krótszymi blokami, pracą w małych grupach i bardziej wyraźnym nazywaniem tego, co się dzieje.

Nie znam badań, które jednoznacznie porównywałyby trening interpersonalny online i stacjonarny, więc nie będę udawał, że takie istnieją. Z praktyki wiem, że największą różnicę robią liczba ćwiczeń i bezpieczna atmosfera, a samo medium schodzi na dalszy plan.

Dla kogo jest trening interpersonalny?

Zgłaszają się osoby, które:

• mają wrażenie, że ludzie ich źle odbierają,
• chcą lepiej rozumieć własne reakcje w kontakcie z innymi,
• awansowały i potrzebują nowych umiejętności w relacjach z zespołem,
• po zmianie pracy lub miasta chcą wejść w nowe środowisko,
• po prostu lubią uczyć się o sobie w towarzystwie innych ludzi.

Trening nie jest terapią. Jeśli zmagasz się z ciężkimi trudnościami emocjonalnymi, porozmawiaj najpierw z psychologiem lub psychoterapeutą. Warsztat może być uzupełnieniem, ale nie zastąpi leczenia.

Nasze szkolenia odbywają się na żywo, w grupach, które pozwalają każdemu zabrać głos, i to bez dojazdu, nawet jeśli mieszkasz daleko od dużego miasta. Zajrzyj na stronę Szkolenia, żeby sprawdzić, co aktualnie przygotowujemy. Dla zespołów mamy szkolenia szyte na miarę. A jeśli dopiero porównujesz oferty, przyda Ci się przewodnik po wyborze szkolenia online.

Michał, mam pytania…

Michał, czy muszę włączać kamerę?

Przy treningu interpersonalnym kamera bardzo pomaga, bo ćwiczysz kontakt z ludźmi, a twarz to ważny kanał. Jeśli jednak masz powód, żeby jej nie włączać, napisz do mnie przed spotkaniem i coś wymyślimy.

Michał, czy trening interpersonalny nie jest zbyt „psychologiczny” dla kogoś, kto chce po prostu lepiej rozmawiać?

Jest dokładnie dla takich osób. Nie ma tu analizowania dzieciństwa ani diagnoz. Ćwiczysz praktyczne zachowania, a psychologia pomaga zrozumieć, skąd się biorą Twoje reakcje.

Michał, czym trening interpersonalny różni się od treningu umiejętności społecznych?

Umiejętności społeczne to konkretne „klocki”: zaczynanie rozmowy, prośby, odmowa. Trening interpersonalny to bardziej praca nad tym, jak działasz w relacji i jak Cię odbierają inni. Oba podejścia się uzupełniają. O pierwszym piszę w osobnym wpisie o treningu umiejętności społecznych.

Michał, co, jeśli dostanę informację zwrotną, która mnie zaboli?

To się zdarza i nie jest znakiem, że coś poszło źle. Uczymy się przyjmować informacje spokojnie: zapytać o przykład, powiedzieć „dziękuję, przemyślę” i dopiero w domu zdecydować, co z tego bierzesz. Nikt nie jest zobowiązany do przyjęcia każdej opinii.

Mała praktyka na dziś

Wybierz jedną zaufaną osobę i zadaj jej pytanie: „Co robię w rozmowach, co ułatwia Ci kontakt ze mną, a co go utrudnia?”. Posłuchaj odpowiedzi bez tłumaczenia się. Wiem, kusi, żeby od razu dopowiedzieć „ale ja tylko…”. Nie dopowiadaj. Jedno zdanie tej osoby może pokazać Ci kawałek pola ślepego, którego sam lub sama nie zobaczysz. Odważysz się zapytać? 🙂

Chcesz czytać dalej? Zobacz jak wyglądają warsztaty psychologiczne online i jak ćwiczyć asertywność.